โครงการ “การเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศและผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นในแถบอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง”

ได้รับทุนการสนับสนุนจาก :
ระยะเวลาดำเนินการ :
สถานะการดำเนินงาน : ดำเนินการเสร็จสิ้นแล้ว

บทคัดย่อ

แม่น้ำโขงเป็นแม่น้ำสายหลักที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในอุษาคเนย์  อาณาบริเวณซึ่งแม่น้ำโขงสบกับแม่น้ำสายอื่นๆ ในเขตภาคเหนือตอนบนของประเทศไทยดกอุดมไปด้วยความหลากหลายของระบบนิเวศ ของความผันแปรของสภาพแวดล้อมตามฤดูกาล ตลอดจนความหลากหลายของสายพันธุ์ปลาและวิถีชีวิตของผู้คนริมสองฟากฝั่งน้ำ ในช่วงฤดูน้ำหลากน้ำที่ท่วมบ่าล้นเข้าไปชักน้ำเอาปลาเข้าสู่น้ำอิง แม่น้ำสาขาสำคัญสายหนึ่งของแม่โขง พื้นที่น้ำท่วมเหล่านี้กลายมาเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาที่อพยพมาตามฤดูกาล วิถีชีวิตและความอยู่ดีกินดีของผู้คนในแถบลุ่มน้ำอิงจึงผูกพันกับทรัพยากรปลาและสภาพแวดล้อมของสายน้ำมาเนิ่นนานหลายศตวรรษ ชุมชนท้องถิ่นได้พัฒนาสั่งสมความรู้เกี่ยวกับสายพันธุ์ปลา เครื่องมือหาปลา สำหรับใช้ในระบบนิเวศแบบต่างๆ หนอง บึง น้อยใหญ่นับร้อยแห่ง กลายมาเป็นแหล่งทำมาหากินหล่อเลี้ยงชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่น อีกทั้งเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาหลากหลายสายพันธุ์


หากแต่ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา อนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง เริ่มเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว การสร้างเขื่อนขนาดใหญ่ หลายแห่งในประเทศจีน และการลดลงของทรัพยากรป่า และพื้นที่ชุ่มน้ำ ไม่เพียงสร้างผลกระทบต่อความหลากหลายของสายพันธุ์ปลาแต่ยังส่งผลกระทบต่อวัฒนธรรมและความรู้ท้องถิ่น เกี่ยวกับความหลากหลายทางชีวภาพ และระบบนิเวศของปลา


โครงการวิจัยนี้ เป็นความพยายามที่จะศึกษา ทำความเข้าใจกับภูมิปัญญาท้องถิ่น และการจัดการความหลากหลายทางชีวภาพของชุมชนในระบบนิเวศชุดต่างๆ เพื่อศึกษาความหลากหลายของสายพันธุ์ปลาในแม่น้ำโขงและเขตลุ่มน้ำอิง ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศต่อความหลากหลายของสายพันธุ์ปลา  ตลอดจนศึกษานัยสำคัญทางเศรษฐกิจและสังคมของทรัพยากรชีวภาพต่อระบบเศรษฐกิจและวัฒนธรรมท้องถิ่น รวมทั้งทำความเข้าใจกับภูมิปัญญาท้องถิ่น และวิถีปฏิบัติในการจัดการทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืน
 


ผู้วิจัย

เอกสารตีพิมพ์ที่เกี่ยวข้องกับโครงการ

Biodiversity and Indigenous Knowledge Research Center for Sustainable Develpment.
Faculty of Social Sciences, Chiang Mai University Chiang Mai 50200 THAILAND.
Website : http://bird.soc.cmu.ac.th | Email : birdcmu@bird.soc.cmu.ac.th